Unbroken, echt?

Ashling Reid
8 February 2015

Unbroken van Angelina Jolie is een tweede wereldoorlog film, maar dan anders. Vermomd als een helden verhaal –hoe kan het ook anders- komt de politieke relatie tussen Japan en de Verenigde Staten in de jaren veertig in beeld.

Image credit: wikimedia commons

Image credit: wikimedia commons

Hoofdpersonage Zamperini –gespeeld door rising star Jack O’Connell- is een nietsnut in zijn jonge jaren.  Zijn broer neemt hier geen vrede mee en besluit dat hij in het atletiek team moet. Met het motto “if you can take it, you can make it” klimp Zamperini op in de sportwereld tot hij uiteindelijk een Olympisch record verbreekt op de spelen in Berlijn in 1936. Dit zet dan ook ineens de toon voor de hele film: Zamperini is een held die niet opgeeft. Wanneer Zamperini en twee van zijn kompanen Phil en Mac een vliegtuigcrash in de stille oceaan overleven, dobberen ze rond in een sloep voor 45 dagen, waar ze haaien, storm, blakerende zon, honger en dorst overwinnen. Wanneer ze dan opgevist worden door een Japans schip moet hun hel echter nog beginnen. Vanaf dit moment krijg je te zien hoe Zamperini elke vijf minuten met een stok in elkaar geslagen wordt en vervolgens weer opstaat; weinig origineel, na de eerste drie keer.

De film had nochtans veel meer kunnen hebben aan inhoud dan dit. Kort wordt vermeld hoe Zamperini’s folteraar Watanabe/The Bird  -gespeeld door Takamasa Ishihara- had gefaald in het leven en moest doorgroeien in het leger maar niet kon. Helemaal op het einde van de film krijgt het publiek een shot van zijn kamer, wat evenwel kort de relatie van Watanabe met zijn vader verduidelijkt, maar te weinig om een degelijke sub verhaallijn aan te kaarten, laat staan af te sluiten. Het is ook opmerkelijk dat één van ’s werelds meest prominente feministen van het moment geen vrouwen aan bod laat komen in haar film; met Zamperini’s gnocchi makende moeder en aanhankelijke zussen hebben we het gehad.

Over symboliek lijkt in Unbroken lang nagedacht, maar door de vanzelfsprekendheid van onderliggende betekenissen, wordt deze gedachte onderuit gehaald. Tijdens het grootste deel van de film schijnt een felle zon waardoor geel-bruine aardtinten worden vermengd met fel licht, maar wanneer Zamperini en Phil opgevist worden door Japanners, worden ze opgesloten in een grijs, nat, donker hok in een groen regenwoud tijdens een regenstorm. Deze clash representeert de angst en onzekerheid die de mannen voelen; ze zijn nu volledig buiten hun gebied van kennis en controle. Dan worden Zamperini en Phil gescheiden en elk op een trein gezet naar verschillende Japanse concentratiekampen. De visuele link met Auschwitz is groot. Een goederentreinwagon met stro op de grond, veel te vol geladen met mannen die door een beperkte opening in de wagon kunnen zien naar waar de trein hen brengt: langst besneeuwde bergen leidt het spoor hen tot de omheining van het werkkamp. In het tweede werkkamp waar Zamperini verblijft, horen de soldaten vaak geruchten over de overwinning. De angst zit erin dat wanneer Amerika de oorlog wint, de Japanse bewakers de soldaten alsnog zullen vermoorden. Wanneer de soldaten zich moeten gaan wassen in de rivier, verwachten ze het ergste. Bijna vanzelfsprekend is de tocht naar de rivier door een tunnel met een fel licht aan het einde, het einde van hun leven maar ook het einde van hun lijden representerend. Het ‘there is light at the end of the tunnel’ gevoel wordt versterkt door het feit dat de scène in slow motion gedraaid wordt, doorkruist met flashbacks van Zamperini’s glorie op de spelen. Letterlijk ziet het publiek Zamperini’s leven voor zijn ogen voorbijgaan. Op het moment dat de soldaten de tunnel uitkomen, horen ze een Amerikaans vliegtuig boven hen vliegen en weten de ze dat ze gered zijn. Plots is iedereen gewassen, hebben ze propere kleren aan en zijn ze blij, alsof er niets gebeurd is. Behalve Zamperini, want die heeft mentaal te veel meegemaakt en wilt nog wat zitten tobben in zijn eentje in plaats van gelukkig te zijn met zijn lotgenoten.

De film begint als een Amerikaanse versie van Chariots of Fire (Hudson, 1981) met de sporter die voor zijn land iets wil betekenen. Hierna wordt Unbroken helaas misselijkmakend pro-Amerikaans waardoor het moeilijk wordt om na tien minuten film nog aan iets anders te denken dan de pro-Amerikaanse boodschappen die achter elke scene, actie en dialoog liggen. Op het eind wordt er nog afscheid genomen van Zamperini. De tekst legt uit wat voor een man Zamperini was: volhardend, Amerikaans én vergevingsgezind. Archiefbeelden tonen hoe de echte Zamperini in Nagano, Japan wederom meeloopt op de Olympische spelen, weliswaar met de Olympische vlam in 1998. Een handige maar oubollige manier om de film geloofwaardigheid mee te geven, alsook een happy ending. Als laatste pro-Amerikaanse injectie krijgt het publiek nog te horen dat Zamperini in Japan toenadering zocht tot zijn bewakers om ze te kunnen vergeven. Watanabe wilde hem niet ontvangen; of hoe de Amerikanen beter zijn dan anderen.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *